易明
تاریخ فرهنگی · هنرهای رزمی
ردپای ایران در
کتابهای رزمی چین
داستانی شگفتانگیز از مانی پیامبر تا کوههای شائولین — و رازی که هزار سال پنهان ماند
یک سوال غیرمنتظره
آیا کتابهای رزمی چین ریشه ایرانی دارند؟
اگر به کسی بگویید که برخی از مشهورترین کتابهای رزمی تاریخ چین — آنهایی که در رمانهای حماسی ووشیا از آنها یاد میشود — ریشهای ایرانی دارند، احتمالاً با تعجب نگاهتان خواهد کرد. اما شواهد تاریخی چیز دیگری میگویند.
این ارتباط از دو مسیر کاملاً متفاوت به ما میرسد: یکی از طریق بودیدارما — راهبی که برخی او را ایرانی میدانند — و دیگری از طریق مانویت، آیینی که در ایران متولد شد و پس از قرنها آوارهگی، در قلب چین دوباره زنده شد.
· · ·
مسیر اول
بودیدارما — ایرانی یا هندی؟
داستان از اینجا شروع میشود: در سال ۵۲۷ میلادی، یک راهب بیگانه وارد معبد شائولین شد. نامش بودیدارما بود — یا «داموی» به چینی. او مؤسس بودیسم ذن در چین شناخته میشود و بنیانگذار هنرهای رزمی شائولین.
«خاستگاه بودیدارما نامشخص است؛ برخی او را ایرانی از آسیای مرکزی میدانند و برخی دیگر راهبی از هند جنوبی.»
— محققان هنرهای رزمی چین
او همان کسی است که یی جین جینگ — کتاب تحول تاندونها — را به راهبان شائولین آموخت. این کتاب که بعدها سنگبنای تمام هنرهای رزمی شائولین شد، شاید از ذهن یک مرد ایرانی — یا دستکم آسیای مرکزی — برخاسته باشد.
البته این بحث هنوز در میان مورخان ادامه دارد. آنچه مسلم است اینکه بودیدارما از غرب به چین آمد، نه از داخل چین — و این مسیر از ایران میگذرد.
· · ·
مسیر دوم — شگفتانگیزتر
مانی، پیامبر ایرانی که چین را لرزاند
اما داستان دوم بسیار مستندتر و شگفتانگیزتر است. برای فهمیدن آن باید به قرن سوم میلادی برگردیم — به بابل، در قلب امپراتوری ساسانی.
تولد یک آیین
در سال ۲۱۶ میلادی، مردی به نام مانی در بابل متولد شد و در شهر تیسفون — پایتخت ساسانیان، نزدیک بغداد امروزی — بزرگ شد. او آیین تازهای بنیاد گذاشت که جهان را به دو نیروی متضاد تقسیم میکرد: نور و تاریکی.
بهرام اول ساسانی این آیین نو را تهدیدی برای قدرت خود دید. در سال ۲۷۴ میلادی، مانی را به دار آویخت. اما مرگ مانی پایان مانویت نبود — آغاز یک سفر حماسی بود.
۲۷۴ میلادی
اعدام مانی توسط بهرام اول ساسانی — پیروانش به شرق فرار کردند
قرن چهارم تا پنجم
مانویان از طریق جاده ابریشم به سمرقند و آسیای مرکزی رسیدند
۶۹۴ میلادی
ورود رسمی مانویت به چین در دوره امپراتور گائوزونگ تانگ
۷۶۳ میلادی
مانویت دین رسمی خاقانات اویغور شد — اوج قدرت مانویان در آسیا
۸۴۳ میلادی
امپراتور وزونگ مانویت را ممنوع کرد — معابد سوخت، روحانیون کشته شدند
رزمیان ایرانی در چین
فرقه مینگ — ایرانیانی که چین را به لرزه درآوردند
بازماندگان مانوی در چین به زیرزمین رفتند. آنها فرقهای مخفی تشکیل دادند که چینیها آن را «مینگ جیائو» — یعنی «آیین نور» — نام نهادند. این همان فرقهای است که جین یونگ، نویسنده بزرگ رمانهای ووشیا، آن را در آثارش به تصویر کشیده.
🔥 فرقه مینگ در واقعیت و داستان
فرقه مینگ یک سازمان واقعی تاریخی بود که ریشهای کاملاً ایرانی داشت. آنها در کوههای کونلون مستقر شدند و برای قرنها با دولتهای مختلف چینی در ستیز بودند. کتاب رزمی اصلیشان — «تحول عظیم آسمان و زمین» — مستقیماً از ایران آمده بود و تنها سرکرده فرقه حق یادگیری آن را داشت.
طنز تاریخی شگفتانگیز
و حالا به جالبترین بخش داستان میرسیم. در دوره سلسله سونگ، امپراتور هویزونگ یک دانشمند-جنگجوی بزرگ به نام هوانگ شانگ را مأمور کرد تا فرقه مینگ را نابود کند.
هوانگ شانگ در نبرد شکست خورد. اما بدتر از شکست، فرقه مینگ تمام خانوادهاش را به تلافی کشتار غیر نظامیان قتلعام کرد.
هوانگ شانگ در خشم و اندوه، ۴۰ سال تمام وقتش را صرف کرد تا تکنیکهایی ابداع کند که بتوانند هنرهای رزمی مانوی-ایرانی را شکست دهند. حاصل این ۴۰ سال تلاش، جلد دوم Nine Yin Manual شد — مشهورترین کتاب رزمی در ادبیات ووشیای چین.
قویترین کتاب رزمی تاریخ ادبیات چین، در واقع یک کتاب ضد ایرانی بود — نوشته شده برای شکست دادن بازماندگان آیین مانی.
اما داستان به اینجا ختم نمیشود. این کتاب که برای نابودی فرقه مانوی نوشته شده بود، خودش باعث قرنها خونریزی در میان فرقههای چینی شد. گویی مانویان با مرگشان هم نفرینی بر جای گذاشتند.
· · ·
جمعبندی
ایران در قلب تاریخ رزمی آسیا
ایران باستان نه فقط در شعر و فلسفه، بلکه در مسیرهای پنهان تاریخ فرهنگی آسیا نیز حضور داشته است. از بودیداریی که شاید ایرانی بود تا مانویانی که آیینشان را از بابل تا دیوار چین بردند، ردپای این تمدن در جاهایی یافت میشود که کمتر کسی به دنبالش میگردد.
شاید این داستان یادآوری باشد که تاریخ همیشه از مسیرهایی میگذرد که ما انتظارش را نداریم.
تاریخ ایران
مانویت
هنرهای رزمی چین
بودیدارما
فرقه مینگ
Nine Yin Manual
شائولین
منابع: Wikipedia — Jiuyin Zhenjing · Chinese Manichaeism · Ming Cult · Yijin Jing · تحقیقات محققان هنرهای رزمی چین
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر